สุภาษิตไทยใหญ่

เรื่อง “ความขยันหมั่นเพียร” คำไตย คำไทย ใค มี ลาภ เฮ็ด ก๋าน ใค เจ็ว ผาน ลอง พ่าย อยากมีลาภ ทำงาน อยากจนไว เล่นการพนัน งึน คำ เหมิน หนั่ง ไหว ไม่ ใผ ไก้ ก้อ มัน มี เงินทองมีมากมายดังใบไม้ ใครขยันก็หาได้ เฮ็ด สัง เฮ็ด แต้ แต้  เฮ็ด จ้อ แจ้ อ่ำ ไล กิ๋น ทำอะไรต้องจริงจัง ทำหล่อแหล่ไม่ได้กิน เฮ็ด สัง เฮ็ด แต้ แต้ กิ๋น อ่ำ เป้ ให้ ไล ขาย ทำอะไรให้จริงจัง กินไม่หมดให้ได้ขาย ก้ม นา เส เฮ็ด ก๋าน ตาง ผาน อ่ำ ไล ฮู่ ขยันทำงาน ความจนไม่มี เฮ็ด สัง อ่ำ ถึง ตี้ อ่ำ ไล ส่า นา กี ต๋า หลี ทำงานค้างคา ไม่นำพาสุขและถูกเย้ยหยัน ก้ม นา ต่อ หลิน เมิง ตั๊ก ไล เฮิง วัน นึง ขยันทำจริง ก็รุ่งเรือง ก๋าน อ่ำ มี กอ หา งึน อ่ำ มา กอ ญ่าน งานไม่มีก็หา เงินไม่มาก็ใช้ปัญญา น่ำ ใหญ่ อยู่ ใต้ เฮอ หลอย สูง อยู่ ใต้ แผ่น หลิน มหานทีอยู่ใต้เรือ ภูเขาสูงอยู่ใต้ฝ่าเท้า โผ ผาน ก้อ เม อยาบ จอย กั๋น หาบ เจว มี สามียากจน ภรรยาก็ลำบาก หากช่วยกันหาบก็รวยไว ตาง กิ๋น ต่าน พ่า พัน เย ตาง เฮ็ด ต่าน พ่า เล น่ำ เมื่อกิน กินยังกับพร้าสับยุ้งฉาง แต่เมื่อทำ ทำแค่พร้าสับน้ำ (กินมากทำน้อย) หลี เปอ มี ก๋าน หวาน เปอ มี เก๋อ ดีเพราะมีงาน (ทำ) อร่อยเพราะมีเกลือ

เรื่อง “ความระมัดระวัง” คำไตย คำไทย เปิ้น ลาด จ้า อย่า กึ้ง ก้าง ขี เปิ้น ลาด หลี อย่า กึ้ง ก้าง หยุ่ม เขาพูดร้าย อย่าด่วนใจเสีย เขาพูดดี อย่าด่วนเชื่อ ผาน อ่ำ หลี มี อ่ำ เซอ จนไม่ดี รวยไม่สุข ไล กิ๋น อย่า ยาม ฮาม กิ๋น อย่า หลาบ เคยได้อย่าประมาท เคยพลาดอย่าเข็ด น่ำ ฮ่าย อย่า หยุ่ม เฮอ เสอ ฮ่าย อย่า หยุ่ม ก่าม น้ำเชี่ยวอย่าประมาทเรือ เสือร้ายอย่าประมาทโชคชะตา กึ้ง ก้าง กิ๋น จาง แก้น กึ้ง ก้าง แลน จาง ล่ม รีบกินก็สะอึกติดคอ รีบวิ่งไวก็หกล้ม ของ อ่ำ หนำ อย่า กิ๋น จำ ฮู ลอง ของกินน้อย อย่ากินใกล้ช่อง (ร่อง) โก๋ แผว จาง ต๋าย อ๋าย แผว จาง ล่ม กลัวเกินมักตาย อายเกินมักล้ม ใค เจว ให้ กาน ใค นาน ให้ แลน อยากถึงไวให้คลาน อยากนานถึง (ถึงช้า) ให้วิ่ง หมาก ไม่ ฮาง หลี เปอ ข่อง มน โกน ฮาง หลี เปอ น่ำ ใจ๋ ผลไม้งามเพราะทรงกลม คนงามเพราะน้ำใจ งึน อ่ำ ต้ง งึน ต๋าย งึน แปด หลาย เปิน กู เงินนิ่งคือเงินตาย เงินเสียคือเงินคนอื่นยืม งึน คำ หา งาย น่ำ ใจ๋ หา หยาบ เงินทองหาง่าย น้ำใจหายาก ฮาง จ้า ใจ๋ คำ ขี้เหล่ ใจงาม กา ไล กา กิ๋น ขิน ใจ๋ เมอ เฒ่า ได้มากินหมด จะอดอยากเมื่อแก่ กิ๋น เข้า ใผ เป๋น ใจ๋ มัน กินของใคร เป็นใจคนนั้น น่ำ ลึ่ก อ่ำ มอ น่ำ มอ อ่ำ ลึ่ก น้ำลึกไม่ (ส่งเสียง) ดัง น้ำดังไม่ลึก กิ๋น เน่อ กิ๋น ป๋า อ่ำ ก่าว หา ปอ แม ติ๋น ปิ้ด ญา หมาก หิน แฮ ก่าว หา ปอ แม ไว ไว อยู่ดีมีสุขไม่เคยนึกถึงพ่อแม่ แต่เมื่อพบทุกข์ก็ร้องหาพ่อแม่ทันที ซบ ไล วา พ่า ไล มัก หมาก หิน ฮัก กั๊บ อ่ำ ไล คำพูดที่ออกปาก พร้าเข้าฝัก ก็เหมือนกับก้อนหินหักต่อไม่ได้ โกน ฮ่าย กั้ด เหลอ ผี โกน หลี ผี ลง ไว คนร้ายน่ากลัวกว่าผี คนดีเทวดายังต้องไหว้ เต๋ นัง ให้ โตย ลุก เต๋ จุ๊ก ให้ โตย ข่า จะนั่งให้ดูเบื้องล่าง จะลุกให้ดูเบื้องบน โต๋ ลุ จือ อ่ำ หาย โต๋ ตาย ลาย อ่ำ เนา เสียชีพชื่อไม่หาย ตัวตายความดียังคงอยู่ เสอ ต๋าย เสอ แตน แลน ต๋าย แลน ปุ้ด เสือตายไว้ลาย ควายตายเขายังคง แก่ ย่อน กิ๋น เข้า เฒ่า ย่อน กิ๋น เหลิน กิ๋น วัน แก่เพราะกินข้าว เฒ่าเพราะอายุมาก

เรื่อง " ความสามัคคี " คำไตย คำไทย ปี ฮู่ นึง น่อง ฮู่ สอง จอย กั๋น ป๋อง เจว คึน พี่รู้นิด น้องรู้หน่อย หากคอยช่วยกันทำก็เจริญ จอย กั๋น กิ๋น จั่ง หวาน จอย กั๋น หาม จั่ง เหมา แบ่งกันกินอร่อย ช่วยกันหามก็เบา โกน เกา ก้อ พัก เกา ก๋ำ โกน หนำ กิน อ่ำ เส้ง คนเก้าคนเก็บผักคนละกำ คนมากกินได้ไม่หมด เฮ็ด เฮิน จอย คา เฮ็ด นา จอย ซอม สร้างบ้านช่วยหญ้าคา ทำนาช่วยดำ ปี แหวก เงา น่อง แหวก ป๋าย พี่แบกต้น น้องแบกปลาย ปี น่อง อ่ำ หยำ กั๋น ใผ หัน ก็ ส่ำ มุก พี่น้องไม่เคารพกัน ใครเห็นก็โก่นด่า ไม่ โตน นึง อ่ำ เป๋น โหลง โกน ก็ นึง อ่ำ เป๋น วาน ไม้ต้นเดียวไม่เป็นป่า คน ๆ เดียวไม่เป็นบ้าน เฮา หนั่ง กั๋น ฮัก กั๋น เพ สัง หลัน เคา อยาบ หมู่เราสามัคคี ภัยใด ๆ ก็เข้ายาก โกย ปึง งาม งาม ปึง โกย กล้วพึ่งไม้ค้ำ ไม้ค้ำก็พึ่งกล้วย ก๋าน สัง ก็อ เย่า ปอ พ่อม กั๋น อ่ำ อยาบ หาบ พ่อม กั๋น ไม่ นัก งานใดก็ตาม หากสามัคคีไม่ยาก ช่วยกันหาบไม่หนัก เอ๋า กั๋น วา ปา กั๋น เป๋น เข้า เหย็น เป๋น เข้า อุ่น หากมีความสามัคคี จากร้ายก็กลายเป็นดี ใผ เต๋ ล่ม จอย กั๋น ป๊ก ใผ เต๋ ต๊ก จอย กั๋น หอบ เพื่อนจะล้มช่วยกันพยุง เพื่อนจะตกช่วยกันชุดดึง หัน เปิน ก่าย โข โต๋ จอย เฮ็ด ฮาว คนอื่นทำสะพาน ตนเองช่วยทำราว โน่ก จอก เป้ แลม คา จ้าง งา เป้ ตุ๋ม ไม่ เป็นนกกระจาบก็ช่วยคาบหญ้าคา เป็นช้างงาก็ช่วยลากซุง(กำลังน้อยหรือมากก็ช่วยแบ่งเบา) งา เม็ด นึง อ่ำ เป๋น มัน พันธุ์ เม็ด นึง อ่ำ เป๋น โสน งาเมล็ดเดียวทำเป็นน้ำมันไม่ได้ พืชพันธุ์เมล็ดเดียวทำไม่เป็นสวน จ้า ฮ่ม ขี หลี ฮ่ม จ่าม มีทุกข์ร่วมสู้ มีสุขร่วมเสพ อยู่ วาน ให้ ก้ำ วาน อยู่ เมิง ให้ กำ เมิง อยู่บ้านร่วมช่วย อยู่เมืองร่วมพัฒนา

เรื่อง “ความรู้” คำไตย คำไทย ลีก ใผ โก่น ก็ เคอ มัน หาย ลีก ใผ ต๋าย ก็ เคอ มัน สุด ภาษาใดไม่ใช้ เผ่าพันธุ์นั้นหาย ภาษาใดสูญสิ้น เผ่าพันธุ์นั้นจบสิ้น อ่ำ ฮู่ ลีก หนั่ง ต๋า ตั๋น อ่ำ หัน ลีก หนั่ง ต๋า หมอด ไม่รู้หนังสือ ตา (ก็) บอด อ่านไม่ออก ตา (ก็) ฟาง ฮู่ ลีก เป๋น แฮง เมิง เอ๋า เคอ เฮิง ป้น เปิน มีความรู้เป็นกำลังเมือง ช่วยพัฒนาชาติให้เจริญ มี ต๋า ให้ แลง มี แปง เจ้อ เคอ มีตาให้ดู มีความรู้ให้ช่วยชาติ ฟิง แง อย่า ให้ เวา เคอ เฮา อย่า ให้ หาย ประเพณีวัฒนธรรมอย่าปล่อยให้ห่างหาย รักชาติอย่าให้ล่มสลาย ลีก ไต อยาบ ก็ เคย ไต ยาย ลีก ไต งาย ก็ เคอ ไต ใหญ่ ลีก ไต ใหม่ ก็ เคอ ไต เฮอ สาย ใจ๋ เคอ เป๋น ลีก ลาย   ใจ๋ หนิม หา ตาง หมอ กอน ขอ ไล ป๋อง จึง ตั้งใจศึกษา สำเร็จมาได้รับใช้ชาติ ปึน เมิง อ่ำ หลี ย่า ปีก ฟ่า อ่ำ หลี ถอน ประวัติศาสตร์ไม่ควรเปลี่ยน

เรื่อง “คำพูด”   คำไตย คำไทย ลาด ออก ปาก เป๋น ลม เข้า หู โกน ถ่อม หยาบ คำพูดเป็นเพียงลม แต่เข้าหูคนฟังยาก โค่น เติ่ก นา ยา เนา โค่น กวาม เก่า พิด กั๋น พลิกผืนนาหญ้าเน่า ฟื้นความเก่าทะเลาะกัน กวาม จ้า เข้า หู ใผ อ่ำ หลี กวาม หลี เข้า หู ใผ อ่ำ จ้า คำร้ายเข้าหูใครไม่ดี คำดีเข้าหูใครไม่ร้าย ซบ จาง ยอ คอ กิ๋น อิ่ม ปากช่างพูด ท้องก็อิ่ม จาง อุบ เสง จา กวาม ฮา อ่ำ หยุ่ม พูดจามากไป ใครเขาไม่เชื่อ ใจ้ กอ เอ๋า เหมา กอ แปด ถูกก็เอา เท็จก็ทิ้ง เซ่ ปา นา อย่า ค่า ปา หลัง ติให้ติต่อหน้า อย่านินทาลับหลัง